Column
Beleggers & Emoties
Column geplaatst op 01-03-10Niets zo grillig als de mens. En een mens is over het algemeen met geen onderwerp meer bezig dan met geld. Al is het maar om in de eerste levensbehoeften te voorzien. Dat een mens dus onvoorspelbaar bezig is met geld is een logische vervolgredenering. Henriëtte Prast, bijzonder hoogleraar persoonlijke financiële planning in Tilburg, wist op dit onderwerp te promoveren.
Na onderzoek bleek namelijk dat geld en emotie nauw samengaan. Ik wist dat al wel. Ik wist bijvoorbeeld dat het kopen van dure laarzen heel emotioneel kan zijn. De eerste aanblik, het niet meer kunnen loslaten, het teruglopen om het vakmanschap nog eens te bekijken, het inzien van het nut van de creditcard, het besluit jezelf toch eens wat cadeau te doen ondanks eerder opgelegde bezuinigingsmaatregelen.
De reeks emoties die in dit koopproces loskomen, verwarde ik altijd met dieperliggende zwaktes die zich vooral in winkelstraten vanuit de krochten van het vrouwelijk hersenlabyrint naar buiten weten te werken. Maar deze denkmethode blijkt juist menselijk en zeker niet alleen toepasbaar op vrouwen.
De beurs bijvoorbeeld, is hét voorbeeld van een emotionele barometer. Sterker nog, wie denkt dat beleggen een puur rationele daad is, komt bedrogen uit, als we hoogleraar Prast mogen geloven.
In de hersenen vindt een emotionele reactie plaats waaruit niet-reële besluiten worden genomen. Zo kwam uit onderzoek naar voren dat als iemand de keuze krijgt om of 80% zeker te zijn dat hij 4000 euro kwijtraakt of voor 100% de zekerheid te hebben om 3000 euro te verliezen, 92% de eerste optie prefereert. En dat is volgens hoogleraar Prast niet de meest gunstige keuze.
Optie één betekent namelijk zowel een hoger verlies als meer risico. Daarnaast hebben mensen last van verlies aversie. Dat wil zeggen dat het psychologische aspect van verlies meer dan twee keer zo groot is als het psychologische aspect van winst.
De angst te verliezen is dus groot. En angst is, zoals de meeste beleggers weten, een slechte raadgever. Angst zorgt ervoor dat aandelen te lang in de portefeuille blijven en niet verkocht worden zodra de eerste verliezen zijn geboekt.
Particuliere beleggers zijn bekend met hun eigen angsten, maar toch blijven beurskrachs zich tot op heden herhalen. Beleggingsprofessionals kennen dat mechanisme van angst, weten te anticiperen. Kunnen hun menselijke kanten uitzetten als ze met andermans geld winsten proberen te realiseren.
Oud-DNB-directeur Wim Duisenberg zei het jaren geleden al: De tijd dat economen de mens zagen als rationeel denkend, winst maximaliserend individu ligt definitief achter ons. Hoogleraar Prast is daar niet rouwig om. Niet alleen omdat het haar vak is geworden, maar ook omdat de door haar genoemde homo emotionomicus oneindig veel interessanter is in haar ogen.
Niets zo saai als voorspelbaarheid. Blijven beleggen dus, in aandelen bijvoorbeeld. Of in laarzen.
Willemijn van Benthem
